TIỀM NĂNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN GẮN VỚI CHƯƠNG TRÌNH MỖI XÃ MỘT SẢN PHẨM – OCOP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

28/07/2021 09:02:46 AM         

Theo Quyết định 490/QĐ-TTg ngày 07 tháng 5 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018-2020, thì các sản phẩm tham gia Chương trình OCOP gồm có 6 nhóm, trong đó có nhóm sản phẩm: Dịch vụ du lịch nông thôn, bán hàng, gồm: Các sản phẩm dịch vụ phục vụ tham quan, du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí, học tập, nghiên cứu, ...

Theo Quyết định 490/QĐ-TTg ngày 07 tháng 5 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018-2020, thì các sản phẩm tham gia Chương trình OCOP gồm có 6 nhóm, trong đó có nhóm sản phẩm: Dịch vụ du lịch nông thôn, bán hàng, gồm: Các sản phẩm dịch vụ phục vụ tham quan, du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí, học tập, nghiên cứu, ...

Du lịch nông thôn có thể được hiểu là loại hình du lịch mà du khách từ những nơi khác đến với một vùng nông thôn để nghỉ dưỡng hoặc trải nghiệm lối sống, văn hóa của cộng đồng nông thôn đó, từ đó tạo ra những lợi ích về kinh tế và xã hội cho địa phương. Du lịch nông thôn phải đáp ứng được các yếu tố: điểm đến là vùng nông thôn; được xây dựng dựa trên các đặc trưng của vùng nông thôn về tự nhiên, di sản, xã hội truyền thống, tập quán truyền thống; quy mô nhỏ; duy trì được tính truyền thống và kết nối với các gia đình địa phương; phát triển bền vững và duy trì được các tính nông thôn đặc trưng; có thể có nhiều hình thức du lịch khác nhau thể hiện sự phức tạp của môi trường, kinh tế và lịchsử vùng nông thôn đó.

1. Thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn; sản phẩm OCOP trên địa bàn tỉnh

Quảng Ngãi là vùng đất có nhiều danh lam thắng cảnh, di sản lâu đời cùng di tích lịch sử văn hóa như: Công viên địa chất Lý Sơn - Sa Huỳnh, thắng cảnh Ba Làng An, văn hóa Sa Huỳnh, làng văn hóa thổ cẩm Làng Teng, Khu chứng tích Sơn Mỹ, các làng nghề truyền thống … có nhiều tiềm năng phát triển du lịch. Đặc biệt, với xu hướng quay về với thiên nhiên, văn hóa làng bản xưa, những trải nghiệm cùng cư dân bản địa thì du lịch cộng đồng Quảng Ngãi đang đón cơ hội mới phát triển. Những di sản văn hóa với du lịch cộng đồng sẽ được bảo tồn, phát huy giá trị để nâng cao đời sống người dân vùng nông thôn.

Với tài nguyên thiên nhiên và nhân văn, Quảng Ngãi hội tụ điều kiện để phát triển loại hình du lịch nông nghiệp, nông thôn. Nhiều mô hình du lịch cộng đồng được hình thành và bước đầu thu hút khách, góp phần tạo các dịch vụ trải nghiệm lý thú cho khách du lịch như Mô hình trải nghiệm văn hóa dân tộc Hre (Ba Tơ), Làng du lịch cộng đồng Gò Cỏ (Đức Phổ), du lịch miệt vườn trái cây Bình Thành (Nghĩa Hành), trải nghiệm nấu ăn, soi đêm, trồng hành tỏi tại đảo Lý Sơn, tham quan làng tranh bích họa 3D Gành Yến… Đặc biệt, đảo tiền tiêu Lý Sơn xinh đẹp, vùng lõi của Công viên địa chất Lý Sơn – Sa Huỳnh với những giá trị nổi trội về di sản văn hóa Sa Huỳnh, di sản địa chất núi lửa biển và lịch sử xác lập chủ quyền của Việt Nam trên biển Đông đã được tạp chí danh tiếng Forbes bình chọn là một trong 10 hòn đảo đẹp nhất Việt Nam đã thực sự là điểm đến hấp dẫn đối với du khách, là hạt nhân đưa du lịch biển đảo trở thành loại hình du lịch chủ đạo và là nhân tố quan trọng thúc đẩy du lịch của tỉnh phát triển. Mô hình du lịch cộng đồng được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch bắt đầu triển khai thực hiện thí điểm tại các huyện như Lý Sơn, Ba Tơ, Nghĩa Hành, Bình Sơn, Đức Phổ, Mộ Đức từ năm 2013.

Đặc biệt hơn nữa là những năm gần đây cùng với xu hướng phát triển du lịch trong nước và trên thế giới, ngoài các sản phẩm truyền thống, sản phẩm du lịch Quảng Ngãi có sự chuyển dịch sang một loại hình mới mang tính chất xanh, tôn trọng các yếu tố tự nhiên và bản sắc văn hóa địa phương. Đó là Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) gắn với du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Với điều kiện diện tích đất nông nghiệp, lâm nghiệp và hệ sinh thái đa dạng với nhiều chủng loại, trong đó có nhiều loại quý hiến như cây dược liệu, các loại cây bản địa có giá trị khác. Bên cạnh đó có nhiều làng nghề, làng nghề truyền thống đã và đang được khôi phục nên tỉnh có nhiều tiềm năng để phát triển Chương trình mỗi xã một sản phẩm gắn với du lịch nông nghiệp, nông thôn. Vào tháng 02 năm 2019, UBND tỉnh phê duyệt Đề án “mỗi xã một sản phẩm” tỉnh Quảng Ngãi, giai đoạn 2018-2020 định hướng đến năm 2030 với mục tiêu phát triển các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh các sản phẩm và dịch vụ du lịch có lợi thế, có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế, góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng nội sinh và gia tăng giá trị.

Đến nay, các địa phương trên địa bàn toàn tỉnh đều đã triển khai thực hiện Chương trình OCOP, nhiều địa phương tổ chức các Hội chợvà xây dựng các điểm trưng bày, giới thiệu và bán các sản phẩm OCOP (có 03 điểm bán hàng OCOP được Sở Công thương hỗ trợ như: 157 Phan Bội Châu, TP Quảng Ngãi; 189 Nguyễn Nghiêm, TP Quảng Ngãi và tại Thị trấn Mộ Đức, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi). Năm 2020 có 31 sản phẩm được đánh giá, phân, trong đó: có 02 sản phẩm đạt 4 sao và 29 sản phẩm đạt 3 sao. Đặc biệt, có 01 sản phẩm du lịch cộng đồng làng Gò Cỏ đạt 3 sao, đây là tiền đề để phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn gắn với Chương trình OCOP giúp cả hai thúc đẩy nhau cùng phát triển, tăng thu nhập cho cư dân nông thôn.

2. Định hướng phát triển trong thời gian tới

Du lịch nông nghiệp được xem là một loại hình phát triển du lịch bền vững bởi những lợi ích mà loại hình này mang lại cho ngành du lịch, nông nghiệp và cộng đồng vùng nông thôn. Sự kết hợp giữa du lịch nông nghiệp với chương trình OCOP có thể đa dạng hóa các hoạt động thương mại và giải quyết các vấn đề về thiếu thị trường tiêu thụ trong ngành nông nghiệp, tạo ra việc làm tại các vùng nông thôn và gia tăng giá trị sản xuất nông nghiệp cho nông dân dưới nhiều hình thức thương mại khác nhau. Hơn nữa, du lịch nông nghiệp và chương trình OCOP cùng góp phần kích thích các doanh nghiệp tại địa phương được thành lập và tham gia vào hoạt động phân phối sản phẩm nông nghiệp.

Việc đa dạng hóa các loại hình kinh doanh sẽ tạo thêm một nguồn thu nhập cho nông dân, bên cạnh trọng tâm sản xuất nông nghiệp. Vào những thời điểm không phải vụ thu hoạch hoặc mùa màng kém, giảm giá, hoạt động du lịch nông nghiệp sẽ là một cách cải thiện thu nhập của các trang trại.

Ngoài tiềm năng sẵn có và lợi ích đem lại của du lịch nông nghiệp, nông thôn thì du lịch nông nghiệp Quảng Ngãi vẫn còn một số hạn chế, bất cập như: chưa có tầm nhìn dài hạn, hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu, nhiều nơi phát triển mang tính tự phát, nhỏ lẻ, manh mún; sản phẩm trùng lắp, phần lớn sản phẩm nông nghiệp mới chỉ đáp ứng nhu cầu tham quan, ăn uống, trải nghiệm của du khách ở mức đơn giản, chưa tận dụng được hết lợi thế để thu hút khách, cũng như tăng khả năng chi tiêu từ khách qua khai thác các dịch vụ bổ trợ; vấn đề tiếp thị, quảng cáo sản phẩm nông nghiệp chưa được chú trọng; nhiều hộ nông dân chủ yếu chỉ chú ý việc tạo ra sản phẩm, ít quan tâm đến vấn đề tiếp cận thị trường, cũng như kỹ năng phục vụ du lịch nông nghiệp; nguồn nhân lực còn thiếu và yếu… Việc liên kết phát triển du lịch nông nghiệp giữa các địa phương trong tỉnh và giữa các tỉnh còn hạn chế. Để từng bước khắc phục các hạn chế nêu trên, du lịch nông nghiệp, nông thôn gắn với chương trình OCOP Quảng Ngãi cần thực hiện các định hướng như sau:

Một là, Xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch nông nghiệp mông thôn thành các sản phẩm OCOP, đáp ứng yêu cầu của của bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm dịch vụ du lịch nông thôn và bán hàng theo Quyết định số 781/QĐ-TTg ngày 08/6/2020 của Thủ tướng chính phủ.

Hai là,xác định rõ thế mạnh để phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù, hấp dẫn riêng của tỉnh. Xây dựng quy hoạch phát triển du lịch nông nghiệp phải gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới, chương trình OCOP.

Ba là, thực hiện một số chính sách nhằm thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân để phát triển du lịch nông nghiệp, nhất là các sản phẩm du lịch chất lượng cao, khai thác đồng thời giá trị nông nghiệp và phát triển du lịch; sử dụng lao động là người địa phương; các hoạt động du lịch có tính chất cộng đồng; các dự án sản xuất hàng hóa và dịch vụ của khu vực nông thôn được công nhận là sản phẩm OCOP để đưa vào tiêu dùng du lịch.

Bốn là, phát triển nguồn nhân lực cho phát triển du lịch nông nghiệp. Cán bộ ngành du lịch, từ cấp cơ sở cần được nâng cao trình độ, kỹ năng, năng lực xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù, được tiếp cận tri thức, công nghệ mới trong xúc tiến, quảng bá, truyền thông. Đối với các hộ dân làm du lịch cộng đồng, cần bổ sung vốn kiến thức về văn hóa bản địa, tăng cường đào tạo cung cách, kỹ năng phục vụ du lịch...

Năm là, đổi mới và xây dựng kế hoạch hoàn chỉnh về quảng bá cho du lịch nông nghiệp trên cơ sở giá trị đặc trưng, nổi bật gắn với nhu cầu thị trường. Phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành để nghiên cứu thị trường, định hướng nhu cầu, thúc đẩy đầu tư, phát triển sản phẩm, tiếp thị, quảng bá thu hút du khách…

Sáu là, Xây dựng tiêu chí đánh giá và hỗ trợ hình thành các mô hình trang trại du lịch kiểu mẫu (Farmstay) trên cơ sở xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp - du lịch.

Bảy là, xây dựng kế hoạch và triển khai chương trình hỗ trợ đưa sản phẩm OCOP vào tiêu dùng du lịch. Các sản phẩm OCOP phải có tính độc đáo, mang đặc trưng vùng, miền, phục vụ cho phát triển du lịch.Đẩy mạnh sự liên kết chặt chẽ giữa các bên trong phát triển sản phẩm du lịch nông nghiệp, nông thôn, đó là nông dân, các chủ thể OCOP, doanh nghiệp lữ hành, chính quyền địa phương và cơ quan quản lý du lịch, quản lý nông nghiệp. 

Phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn là phù hợp với xu thế thời đại, đáp ứng nhu cầu khám phá của đông đảo du khách. Tuy nhiên, muốn du lịch nông nghiệp phát triển cần giữ nguyên gốc, nguyên sơ, chất phác chân thực của văn hoá bản địa, đó là giá trị cốt lõi của cộng đồng, không để đánh mất nó. Phát triển du lịch nông thôn thì phải có trách nhiệm với chính cộng đồng đó để phát triển kinh tế địa phương, tôn trọng những giá trị bản địa. Chỉ khi nào người nông dân thực sự được hưởng lợi từ sự phát triển du lịch của địa phương, lúc đó du lịch nông nghiệp mới phát triển bền vững, góp phần tích cực vào việc xóa đói giảm nghèo./.

Ngô Văn Hưng.

Ý kiến của bạn:
  Quyết định phê duyệt phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025
  Quyết định Ban hành Quy chế hoạt động của Hội đồng đánh giá, phânhạng sản phẩm OCOP và Tổ tư vấn giúp việc Hội đồng thuộc Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tỉnh Quảng Ngãi
  Quyết định phê duyệt đề án Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) giai đoạn 2021-2025
  Quyết định Về việc thành lập Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP và Tổ tư vấn giúp việc Hội đồng thuộc Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tỉnh Quảng Ngãi
  Quyết định Phê duyệt Đề án Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030
  Báo cáo tổng hợp trả lời ý kiến chất vấn tại kỳ họp thứ 8, HĐND tỉnh khoá XIII (một số nội dung liên quan đến Chương trình OCOP
  Quyết định về việc công nhận và cấp Giấy chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2022
(2 tệp)   Quyết định phê duyệt Chương trình Truyền thông phục vụ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn2021 – 2025
  THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ BAN HÀNH QUYẾT ĐỊNH SỐ 07/2022/QĐ-TTg NGÀY 25/3/2022 QUY ĐỊNH NGUYÊN TẮC, TIÊU CHÍ, ĐỊNH MỨC PHÂN BỔ VỐN NGÂN SÁCH TRUNG ƯƠNG VÀ TỶ LỆ VỐN ĐỐI ỨNG CỦA NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI GIAI ĐOẠN 2021 - 2025
  UBND tỉnh ban hành Quyết định số 248/QĐ-UBND ngày 24/3/2022 về việc phê duyệt danh mục các ngành hàng, sản phẩm quan trọng cần khuyến khích và ưu tiên hỗ trợ thực hiện liên kết gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi